Ülkü Tamer Anısına
- Nurten B. AKSOY
- 9 saat önce
- 4 dakikada okunur
Nurten B. AKSOY
*
1 Nisan 2018 tarihinde aramızdan ayrılan, İkinci Yeni şiirinin önde gelen temsilcilerinden Ülkü Tamer, şiir ve öykü yazarlığının yanı sıra sinema ve tiyatroya da tutkundu. Aynı zamanda gazetecilik yapmış, yetmişin üstünde kitap çevirmiş, şiir antolojileri hazırlamıştı. Kendisini ölüm yıldönümünde derlediğimiz şiirleriyle bir kez daha saygıyla anıyoruz.
ÜŞÜR ÖLÜM BİLE
Bir ormanda tutup onu
Bağladılar ağaca
Yumdu sanki uyur gibi
Gözlerini usulca
Bir soğuk yel eser
Üşür ölüm bile
Anlatır akan kanı
Beyaz sesiyle
Diz çöktüler karşısında
Sonra ateş ettiler
Parçalanan yüreğine
Yuva kurdu mermiler
Bir soğuk yel eser
Üşür ölüm bile
Anlatır akan kanı
Beyaz sesiyle
Gelip kondu bir güvercin
Ellerine o gece
Kırmızı bir çelenk oldu
Bileğinde kelepçe
Bir soğuk yel eser
Üşür ölüm bile
Anlatır akan kanı
Beyaz sesiyle
AĞIT
Bu toprakta kalır adın
Tohumların arasında
Yeşilinde tarlaların
Başakların sarısında
Yıllar geçse de aradan
Kopar gelir ırmaklardan
Işır yine kurşunlanan
Dostlarının yarasında
Günü gelir dağa çıkar
Yıldızlardan şiir çeker
Kanımızı siler yıkar
Suların en durusunda
Bir annedir bir kardeştir
Ovalarda bir ateştir
Sırasında hayat verir
Ölüm saçar sırasında
Bayrak olur bize yarın
Rüzgarıyla ilkbaharın
Dalgalanır genç kızların
Gözlerinin karasında
BEN SANA TEŞEKKÜR EDERİM
Ben sana teşekkür ederim, beni sen öptün,
Ben uyurken benim alnımdan beni sen öptün;
Serinlik vurdu korulara, canlandı serçelerim;
Sen mavi bir tilkiydin, binmiştin mavi ata,
Ben belki dün ölmüştüm, belki de geçen hafta.
Sen bana çok güzeldin, senin ayakların da.
NEFES
Dağın uykusuna, kuşun gözüne,
Sabahın sesine, taşıdım seni.
Kerem’in yaralı, ince dizine,
Irmağın yasına taşıdım seni.
Canın içinden, canımı duyan,
Canımın içine taşıdım seni.
Elma kabuğunda, nar tanesinde,
Gizlenen mermere taşıdım seni.
Gecenin ördüğü, gün kafesinde,
Dolaşan kedere taşıdım seni.
Canın içinden, canımı duyan,
Canımın içine taşıdım seni.
Arının yazına, kışın otuna,
Yaprağın güzüne taşıdım seni.
Yürekten yüreğe mekik dokuyan,
Sevginin göçüne taşıdım seni.
Canın içinden, canımı duyan,
Canımın içine taşıdım seni.
GECEDE
Kararmaya durdu mu ortalıklar
Büyük mor bir ışık yalın kat yüreğinde
Oysa birçokları yalnız gecede
Yaşar en ışıksız yerini bölünerek
Unuttuğu bir şey vardır başkalarının
Oysa bir yerlerde hepsini duyar
Üşür gecelerden bir ince yürek
Ama dağ başında bir yalnız diken
Ama tepelerde iri bir rüzgar
Yaşamazlar birçokları gecede
Karanlık gölgeler düşer yollara
Sonra geçip bütün korkulardan, karanlıklardan
Yiğitçe karşı koyar da bir ince yürek
Yansıyan duru ışıklar gibi iyimserliği
Geçer uzak güneşlerden, sulardan.
KIŞTAN ÜŞÜYEN VİRGÜL
Defterin bir çok sayfasını koparmışlar,
Örtünemez artık virgül bazı sayfalarla,
Kış gelir, virgül üşür,
Kış insanı üşütür,
Üşenen hayvanlar da
Girip toprağın altına
Uyurlar,
Toprağın sayfalarını koparmamışlar,
Çocukların sayfaları her kış koparılır.
Kar toplarıyla voleybol oynayan
Ağaçlarla,
Her çocuğun defterinde
Bir çok sayfası olmayan
Bir çok güzel virgül vardır,
Virgül kıştan üşür,
Çünkü kış gelince koparılır
Artık kalmayan öğrenciliğin,
Artık kalmayan tembelliğin sayfaları.
UTANÇ
Soğuk bir tül örtüyorlar yüzümüze,
Sanki ölmek için beyaz bir uykusuzluk;
Belki utanmasak bizi bırakacaklar,
Terliyoruz, tırnaklarımdan damlıyor kan
Onun üstüne,
Soğuk bir tül örtüyorlar üstümüze.
Hangi odaya saklansak şimdi onlar,
Hangi sokaklara çıksak ölüm;
Girildikçe biten sevişmemiz onlar yüzünden,
Ne zaman boynuna uzansam ölüm kokuyor
Yalnızlıktan, o yalnızlık,
Kelimesi artık şiirde unutulan.
ÜLKÜ TAMER (20 Şubat 1937, Gaziantep - 1 Nisan 2018, Bodrum, Muğla)
Türk şair, gazeteci, oyuncu ve çevirmen. 1950'li yıllarda ortaya çıkan İkinci Yeni şiir akımının önde gelen temsilcilerinden biridir. Yetmişin üstünde kitap çevirmiş, şiir antolojileri hazırlamıştır.
1937'de Gaziantep'te dünyaya gelen Ülkü Tamer'in çocukluğu ve ilköğrenim yılları bu kentte geçer. Ortaöğrenimine İstanbul'da devam eder ve Robert Kolej'den 1958 yılında mezun olur. Lise yıllarında şiirleri edebiyat dergilerinde yayımlanmaya başlar. İlk şiiri olan "Dünyanın Bir Köşesinden Lucia" 1954 yılında Kaynak dergisinde yayımlanır. Öğrenimine bir süre Gazetecilik Enstitüsünde devam eden sanatçı 1964-1968 yıllarında oyunculuk da yapar. İlk şiir kitabı Soğuk Otların Altında 1959'da çıkar.
Ülkü Tamer Tomris Uyar'la kolejden mezun olduklarında evlenirler. ancak birbirini çok iyi tamamlayamayan Ülkü Tamer ve Tomris Uyar’ın evliliği trajik bir şekilde sonlanır. Çiftin Ekin adında bir bebekleri dünyaya gelir fakat henüz birkaç haftalıkken bebek sütten boğularak hayatını kaybeder. Büyük sarsıntı yaşan Ülkü Tamer – Tomris Uyar çifti, kısa bir süre içinde boşanırlar.
1950'li yıllarda ortaya çıkan İkinci Yeni şiir akımının önde gelen temsilcilerinden biri olan Ülkü Tamer, İkinci Yeni'ye bu akımın ana karakteristikleri oluştuktan sonra dâhil olduğu hâlde, kendine özgü imge dünyası ve süssüz, sade söyleyişiyle dikkati çeker. Çoğunlukla keskin bir ironiyle örülmüş derin acıların ve beşerî trajedilerin dile geldiği şiirlerinde 1970'lerden sonra toplumsal duyarlılıklar da öne çıkar. Yayımladığı yedi şiir kitabını 1986'da "Yanardağın Üstündeki Kuş" (1986) adlı kitapta bir araya getirir.
1991 yılında dört öyküsünü içeren "Alleben Öyküleri" adlı öykü kitabını, 1997'de ise "Alleben Anıları" adlı öykü kitabını yayımlar. Bunu, 1998'de yayımlanan "Yaşamak Hatırlamaktır" adlı anı kitabı izler. Oyunculuk dönemi anılarını içeren "Bir Gün Ben Tiyatrodayken" 2003'te yayımlanır.
Yaşamı boyunca Euripides, William Shakespeare, Anton Çehov, Bertolt Brecht, Arthur Miller, Eugene lonesco, John Steinbeck, T. S. Eliot, Henrik Ibsen gibi yazarlardan otuzun üzerinde oyun çevirir. Bu oyunlarının pek çoğu özel tiyatrolarca sahnelenir. Birçok da şiir antolojisi hazırlar.
Edith Hamilton'dan Mitologya çevirisiyle TDK 1965 Çeviri Ödülü'nü, "İçime Çektiğim Hava Değil Gökyüzüdür" (1966) adlı kitabıyla 1967 Yeditepe Şiir Ödülü'nü kazanır 1979'da çevirileri nedeniyle Macaristan Halk Cumhuriyeti'nce verilen Endre Ady Ödülü'ne, "Alleben Öyküleri" adlı öykü kitabıyla 1991 Yunus Nadi Ödülü'ne, 2014 yılında "Bir Adın Yolculuktu" adlı kitabı ile Melih Cevdet Anday Şiir Ödülü'ne değer bulunur.
Ülkü Tamer akciğer kanseri tedavisine devam etmekteyken 1 Nisan 2018 tarihinde Bodrum, Muğla'daki evinde rahatsızlanarak yaşamını yitirdi.
Kendisini saygıyla anıyoruz.
ÜLKÜ TAMER ANILAR
Ülkü Tamer'in anılarını okumak isterseniz RESME tıklayınız.
Yorumlar