YAZMAK NEDİR NEYE YARAR?

Ernest HEMINGWAY'dan SEÇMELER

*

Larry W. PHILLIPS' in derlediği, E. Hemingway'in yazmakla ilgili akla gelebilecek her konudan söz ettiği söyleşilerden oluşan YAZMA ÜZERİNE adlı kitabın ilk bölümü:

''Yazmak Nedir Neye Yarar?''

• Noktayı koymadan önce, tüm dünyanın -ya da gördüğüm kadarının- bir resmini yapmaya çalışıyorum. İnce ince yaymaktansa daima özüne inmeye çalışıyorum.

• Tüm iyi kitaplar birbirine benzer çünkü içinde geçen olaylar, gerçekten yaşanmış olsaydı bile hikayedeki hali daha doğru olurdu. Bu tür bir kitabı okumayı bitirdiğinizde anlatılan her şey, adeta sizin başınıza gelmiş gibi hissedersiniz ve sonrasında artık o tamamıyla size aittir; iyi ile kötü, zevk, pişmanlık ile keder, insanlar ile mekanlar, havanın o sırada nasıl olduğu.

  
  

• Gerçekte bilen ya da anlayan yok ve hiç kimse de sırrını söylemiş değil. Sır şiirin düz yazı içinde yazılması ki bu da her şey içinde yapılması en zor olanı.

  
  

• Bir de diğer sır var. Sembolizm diye bir şey yok. Deniz denizdir, yaşlı adam da yaşlı adam. Oğlan oğlandır, balık da balık. Köpekbalıklarının hepsi köpekbalığıdır; biri diğerinden ne daha iyidir ne de daha kötü. İnsanların bahsedip durduğu bu sembolizm, saçmalıktan başka bir şey değil. Bir şeyin kendi anlamından ötesi, anak o şeyi bildiğimizde ötesinde gördüğümüzdür.

  
  

• Gerçekten iyi bir yazını kaç kez okursanız okuyun nasıl yaratıldığını anlayamazsınız. Çünkü tüm muhteşem yazınlarda bir gizem vardır ve bu gizem açımlanmaz. Süreklidir ve her zaman geçerlidir. Her okuduğunuzda yeni bir şey görür veya öğrenirsiniz.

  
  

• Birinci ağızdan öyküler yazmaya ilk başladığınızda bunlar insanları inandıracak kadar gerçekçi olursa okuyanlar, hemen her zaman öyküde olup bitenlerin gerçekten sizin başınızdan geçtiğini düşünürler. Bu doğaldır çünkü olayları yaratırken, onları anlatan kişinin başından geçirmeniz gerekmiştir. Eğer bunu yeterince başarılı bir şekilde yapabilirseniz, okur, olayların kendi başına da geldiğine inanır. Bunu yapabilirseniz, uğruna çabaladığınız şeye ulaşmaya başlamışsınız demektir; öykünüz herhangi bir gerçekliğin ötesinde öylesine gerçektir ki okurunuzun deneyiminin ve hafızasının bir parçası olmuştur. Okurun, öyküyü ya da romanı okurken farkına varmadığı, hafızasına ve yaşantısına girip hayatının bir parçası haline gelen şeyler olmalıdır. Bunu yapmak kolay değildir.

  
  

• Sizi yalnızca birkaç kişinin hatırlaması için bu işi bir kere yapmanız yeter. Ama yıllarca yaparsanız, sizi pek çok insan hatırlar ve çocuklarına anlatır; çocuklarıyla torunları da hatırlar ve söz konusu kitaplarsa onları okuyabilirler. Ve eğer yazdığınız şey yeterince iyiyse insanlar var olduğu sürece yaşar.

KAYNAK: YAZMA ÜZERİNE, Ernest Hemingway

DERLEME:

Zeliha AYDOĞMUŞ