YAZKO Yazarları ve Kitapları

Asiye Y. Arslan

*

Sınırlı Sorumlu Yazar ve Çevirmenler Yayın Üretim Kooperatifi (kısaca YAZKO), 1980 yılında Mustafa Kemal Ağaoğlu öncülüğünde 11 kurucu üye tarafından kurulan Türkiye'nin ilk yazar, ozan ve çevirmenler kooperatifidir.

Kooperatifin amacı

Yazarlar, ozanlar ve çevirmenlerden oluşan üyelerine "ideal yayıncılık koşullarını sağlamak" amacıyla kurulmuştur. Üyelerine piyasadan özgür, yayıncıdan özgür her türlü düşünsel ve politik baskıdan özgür yazabilme olanağını sağlamayı amaçlamıştır.

Tarihçe

1979 yılında gerçekleşen İran İslam Devrimi ve hemen sonrasında başlayan İran - Irak savaşı dünya petrol üretiminde büyük bir azalmaya neden olmuştur. Azalan arz nedeniyle petrol fiyatlarının çok ciddi ölçüde artması derin bir ekonomik krizi de beraberinde getirmiştir. Krizin yol açtığı yokluk, fiyat artışları, karaborsa gibi sorunlar Türk basın sektörünü neredeyse faaliyet yapamaz hale getirmiştir. YAZKO yaşanan bu sıkıntılara çözüm olması umuduyla 1980 Nisan ayında kurulmuştur. Kuruluşunun hemen ardından gelen 12 Eylül darbesi ve sıkıyönetim süreci yaşanan sıkıntıları bir kat daha arttırmıştır.

YAZKO faal olduğu süre boyunca 5 dergi çıkarmış, üyelerine ait 200'den fazla kitap basmış, ödülü yarışmalar düzenleyerek yeni yetenekleri edebiyat dünyamıza kazandırmayı amaçlamış, düzenlediği çeşitli panel, sempozyum, açık oturum, konferans, imza günleri gibi etkinliklerle adından söz ettirmiştir. YAZKO Somut dergisinin 4. sayfasını feministlere açarak bu hareketin ülkemizdeki öncülüğünü de yapmıştır.

Azalan satışlar, kooperatif içi sıkıntılar, Sıkıyönetim Komutanlığının YAZKO ürünlerinin basımını, dağıtımını yapan şirketler üzerindeki bunaltıcı baskısı, Maliye Bakanlığının YAZKO'yu ticari kuruluş sayarak geriye dönük usulsüzlük ve kaçakçılık cezalarını da ekleyerek gönderdiği yüklü ödeme emirleri kooperatifi sıkıntılı bir sürece sokar. Son olarak mekan olarak kullanılan Atik Ali Paşa külliyesi başka bir vakıf tarafından sahiplenilir ve polis nezaretinde boşaltılır. Toplanan son YAZKO yönetim kurulu aldığı "faaliyetin gereksinim doğuncaya kadar ertelenmesi..." kararıyla faaliyetlerine son vermek zorunda kalır.

Yayınları

Kitaplar

YAZKO kuruluşun ilk yılında 26, ikinci yılında ise 78 kitap yayınladı. Faaliyetlerine son verene kadar geçen 6 yıllık süreçte toplam 230 kitabın basım ve dağıtımını yapmıştır.

Dergiler

Yazko Edebiyat Dergisi (1980 -1986).[6]

Yazko Çeviri Dergisi (1981 - 1984).[7]

Yazko Felsefe Yazıları Dergisi (1982 - 1983).[8]

Yazko Somut Haftalık Sanat ve Kültür Dergisi (1983 - 1984).[9]

Yazko Ortak Kitap (1984).

YAZKO Edebiyat Ödülleri

YAZKO çevirmen ve araştırmacıları desteklemek, özendirmek ve ülke kültürüne katkıda bulunmak amacıyla değişik dallarda ödülü yarışmalar düzenledi. Roman, öykü, şiir, inceleme dallarında özgün ve çeviri eserler için ayrı ayrı ödüller verildi. Ödül alan eserleri basıp dağıtarak kazanan yazarların okur kitlelerine ulaşmalarını sağladı.

Yazarlar

YAZKO 400'den fazla yazar, ozan ve çevirmenin kitap ve makalelerini okurlarıyla buluşturdu. Dönemin önde gelen pek çok yazarı YAZKO yayınlarında yer almıştır.

Oktay Akbal

Ahmet Cemal

Alev Alatlı

Ayşe Kulin

Murat Belge

Fakir Baykurt

Edip Cansever

Muzaffer İlhan Erdost

Necati Cumalı

Demirtaş Ceyhun

Mehmet Fuat

İlhan Berk

Rıfat Ilgaz

Atilla İlhan

Sait Maden

Aziz Nesin

Oktay Rıfat

Tomris Uyar

Talip Apaydın

Yalçın Küçük

Ahmet Telli

Can Yücel

Şirin Tekeli

Azra Erhat

Mehmet Ali Birand

Yılmaz Gruda

Özdemir İnce

Selim İleri

Cahit Külebi

Murathan Mungan

Kurucu üyeler

Asım Bezirci

Kemal Bilbaşar

Zeyyat Selimoğlu

Kemal Sülker

Bekir Yıldız

Pınar Kür

Ataol Behramoğlu

Bertan Onaran

Afşar Timuçin

Mustafa Kemal Ağaoğlu

Erol Toy

Başkanları

Mustafa Kemal Ağaoğlu (1980 – 1983)

Erol Toy (1983 – 1986)

KAYNAK:

İNTERNET