Kuştul Manastırı
TRABZON'un KADİM YAPILARI
*
ASİYE ARSLAN
Kuştul Manastırı, Trabzon ili Maçka ilçesi Esiroğlu Beldesi Şimşirli-Kuştul Köyü sınırları içerisinde bulunan; turizm açısından önem taşıyan bir manastır.
Benzeri bütün dönem manastırları gibi doğal savunması kolay, gösterişli büyük bir kaya üzerine inşa edilmiştir.
Kuştul Manastırı, 752 tarihinde yapılmış olup 1203'te yağmalanıp bir süre terk edildikten sonra 1393'te tekrar faaliyete başlamıştır. 1904'teki yangında tamamen yanınca üçüncü kez yapılmıştır. Günümüze pek az kalıntısı gelen manastırın içindeki mağaranın kuzeyine yaslanmış küçük kilisenin çok eski olmadığı bilinmektedir. Manastırın içine girilince, iç avlunun sağında ve solunda iki-üç katlı manastır odaları yerleştirildiği görülmektedir.
Kuzeydekilerin misafir odaları, güneydekiler keşiş odaları olarak tanımlanmaktadır. Cumont'un 1903'te çektiği fotoğraftan manastırın; büyük bir kilisenin yanında haç planlı başka bir kilise ile manastır yapılarından oluştuğu anlaşılmaktadır. Batı cephesinden bir merdivenle içine girilen manastır; geniş holleri ve salonlarıyla dikkat çekmektedir. Haç planlı kilisesi zamanla yıkılmış ve hiçbir iz bırakmadan yok olmuştur. Bu yok oluşun manastırın define avcılarınca tahrip edilmesinden kaynaklandığı iddia edilmektedir. Manastırın batıya uzanan dehlizleri olduğu belirlenmişse de bugün kullanılmaz durumdadır.
Manastırın içine girilince, iç avlunun sağında ve solunda iki-üç katlı manastır odaları yerleştirildiği görülmektedir. Kuzeydekilerin misafir odaları, güneydekiler keşiş odaları olarak tanımlanmaktadır. Cumont'un 1903'te çektiği fotoğraftan manastırın; büyük bir kilisenin yanında haç planlı başka bir kilise ile manastır yapılarından oluştuğu anlaşılmaktadır.
Batı cephesinden bir merdivenle içine girilen manastır; geniş holleri ve salonlarıyla dikkat çekmektedir. Haç planlı kilisesi zamanla yıkılmış ve hiçbir iz bırakmadan yok olmuştur. Bu yok oluşun manastırın define avcılarınca tahrip edilmesinden kaynaklandığı iddia edilmektedir. Manastırın batıya uzanan dehlizleri olduğu belirlenmişse de bugün kullanılmaz durumdadır.
Bölgenin önemli manastır yapılarındandır. Kayıtlara göre, Sümela Manastırı kütüphanesinden sonra bilinen en eski kütüphane, Kuştul Manastırı Kütüphanesi’dir. Yapı, Ortodoksların teoloji/ilahiyat fakültesi olarak hizmet vermiştir. Peristera adıyla anılan manastır, yazılı kaynaklara göre, 752 yılında inşa edilmiştir. İnşa edildiği tarihten sonra pek çok yapı evresi geçirmiştir. Yapının 13. yüzyılda genişletildiği, 15. yüzyılda ise kapsamlı bir onarımdan geçtiği bilinmektedir.
Yapı, Maçka Şimşirli Köyü’nde, Galyan vadisinde bulunmaktadır. Yüksek bir tepede, ana kaya üzerinde, çevreye hâkim bir konumda inşa edilmiştir. Manastıra batı yönünde bulunan merdivenle ulaşılmaktadır. Merdivenlerin bulunduğu alana ulaşım patika yolla sağlanmaktadır. Manastıra giriş ise yüksek koruma duvarında bulunan dikdörtgen açıklıktan sağlanmaktadır. Girişin hemen ardından ulaşılan alanda farklı işlevlerde yapı kalıntıları bulunmaktadır. Güney yönünde çok katlı manastır bölümleri yer almaktadır. Bu bölümlerin yuvarlak kemerli pencere açıklıkları bulunmaktadır. Manastır içerisinde, kilise, misafir odaları, keşiş odaları, dehlizler ve farklı işlevlerde yapıların bulunduğu bilinmektedir.
Yorumlar