Bir Kış Işını Üstüne

Yorgo SEFERİS

*

1

Paslı tenekeden yapraklar

sonun ne olacağını gören

zavallı beyin için

şu bir-iki parıltı.

Kışın çıldırttığı martılarla savrulan yapraklar.

Birden açılıveren göğüs gibi

ağaca döndü el ele oynayanlar

çıplak ağaçlarla dolu koca bir orman oldu.

2

Beyaz yosunlar yanıyor

su yüzüne çıkıyor

göz kapakları olmayan deniz kızları

bir zamanlar dans eden şekiller

taşlaşmış alevler.

Her yer karlar altında.

3

Çıldırtmıştı beni yoldaşlarım

pusulalar, sekstantlar, teodolitler

ve her şeyi büyüten teleskoplarla

- keşke hiç yaklaşmasalardı.

Nereye götürür bizi böylesi yollar?

Belkide dönmemiştir daha

gül gibi bir alevle yanmaya başlayan gün

kayalıkların derinliğinde

ve Tanrının ayaklarına şahlanırken deniz.

4

''Sonunda bir ışık sorunuyum ben,''

demiştin yıllarca önce.

Şimdi bile yaslanırken

uykunun geniş omuzlarına

denizin uyuşturulmuş göğsüne

fırlatıldığın şu anda bile

karanlığın silinip açıldığı

köşelerde gözlerin

yüreğini delecek kargıyı arıyorsun

el yordamıyla

ışığa çıkarmak için.

5

Hangi bulanık ırmak sürükleyip götürdü bizi?

Biz derinlerde kaldık.

Sular akıp gidiyor başlarımızın üstünden

dilsiz kalmışları eğerek

çocukların fırlatıp attıkları

çakıllara dönüştü

kestane ağacının altındaki sesler.

6

Hafif bir nefes, sonra bir nefes daha,

sonra bir öfke kasırgası kitabı bırakıp

yırtarken geçmişin eski kâğıtlarını

ya da çömelip otlara seyrederken

dörtnala kalkan çalımlı binicileri

ve gövdelerinin her çiziğinden

ter boşanan genç amazonları

sıçrayıp boğuştukları oyunlarında.

Cana can katan rüzgarlar, güneşin

doğduğunu sandığın bir şafakta.

7

Alev alevi diriltir

zamanın damla damla akışı gibi değil,

bir şimşek gibi birdenbire,

birleşmesi gibi bir özlemin başka bir özlemle

birbirine kenetli,

ya da

ortada bir yontu gibi kalan

vuruşu gibi bir ezginin

kımıldamadan.

Rastgele bir sağanak değil,

bizim kılavuzumuz olan yıldırım bu soluk.

*

*Yorgo SEFERİS' in Üç Kırmızı Güvercin Kitabından

sf. 135-138

Yorgo Seferis

( 19 Şubat 1900, Urla – 20 Eylül 1971, Atina),

20. yüzyılın önemli Yunan şairlerindendir.

Urla'da doğdu.

1914'te ailesiyle Atina'ya taşındı. Çalışmalarını 1918-1925 arası Paris, Sorbonne'da sürdürdü. 1963 yılında Nobel Edebiyat Ödülü aldı.

İlk yılları

Seferis, Osmanlı İmparatorluğu'nda (İzmir, Türkiye) Küçük Asya'da Smyrna yakınlarındaki Vourla'da doğdu. Babası Stelios Seferiadis, bir avukattı ve daha sonra Atina Üniversitesi'nde profesörlük görevinde bulundu. 1914'te ailesi, Seferis'in ortaokul eğitimini tamamladığı Atina'ya taşındı. Öğrenimine 1918'den 1925'e kadar Sorbonne'da hukuk okuyarak Paris'te devam etti. Seferis oradayken, Eylül 1922'de İzmir, Anadolu topraklarında iki yıllık bir Yunan işgalinin ardından Türk Ordusu tarafından geri alındı. Seferis'in ailesi de dahil olmak üzere birçok Yunan, Küçük Asya'dan kaçmak zorunda kaldı. Seferis, 1950'ye kadar İzmir'i bir daha ziyaret etmeyecekti;

Çocukluk evinden sürgün edilmiş olma duygusu, Seferis'in şiirinin çoğunu şekillendirir ve özellikle Odysseus'un hikâyesine duyduğu ilgide kendini gösterir. Seferis ayrıca Kavafis, T.S. Eliot ve Ezra Pound'dan da büyük ölçüde etkilenmiştir.

Kariyeri

1925'te Atina'ya döndü ve ertesi yıl Yunanistan Kraliyet Dışişleri Bakanlığı'na kabul edildi. Bu, İngiltere'de (1931–1934) ve Arnavutluk'ta (1936–1938) görev yaptığı uzun ve başarılı bir diplomatik kariyerin başlangıcıydı. 10 Nisan 1941'de Yunanistan'ın Alman işgaline uğramasından önce Maria Zannou ('Maro') ile evlendi. İkinci Dünya Savaşı sırasında Girit, Mısır, Güney Afrika ve İtalya'ya sürgünde bulunan Özgür Yunan Hükûmeti'ne eşlik eden Seferis, 1944'te Atina'ya geri döndü. Dışişleri Bakanlığı'ndaki görevine devam etti ve Ankara'da diplomatik görevlerde bulundu, Türkiye (1948–1950) ve Londra (1951–1953). Lübnan, Suriye, Ürdün ve Irak'a (1953-1956) bakan olarak atandı ve 1957'den 1961'e kadar, Atina'daki emekliliğinden önceki son görevi olan Birleşik Krallık Kraliyet Yunan Büyükelçiliğine getirildi. Seferis, aralarında Cambridge (1960), Oxford (1964), Selanik (1964) ve Princeton (1965) üniversitelerinden fahri doktora dereceleri de bulunan birçok onur ve ödül aldı. 1936'da Seferis, T. S. Eliot'un The Waste Land'inin bir çevirisini yayımladı.

1963'te Seferis, "Helen kültür dünyasına yönelik derin bir duygudan ilham alan seçkin lirik yazıları nedeniyle" Nobel Edebiyat Ödülü'ne layık görüldü. 1979'da Nobel ödüllü oldu). Ancak kabul konuşmasında Seferis, daha çok kendi hümanist felsefesini vurgulamayı tercih ederek şu sonuca varıyordu: "Oidipus Thebes'e giderken Sfenks ile karşılaştığında, bilmecesine verdiği cevap şuydu: 'İnsan'. Bu basit kelime canavarı yok etti. Oidipus'un cevabını düşünelim."Seferis bazen milliyetçi bir şair olarak görülse de, onun 'Helenizmi' daha çok Yunan kültürünün devamlılığında hümanizmin birleştirici bir kolunu tanımlamasıyla ilgiliydi.

1967'de baskıcı milliyetçi, sağcı Albaylar Rejimi, bir darbeden sonra Yunanistan'da iktidara geldi. Yaygın sansür, siyasi gözaltılar ve işkenceyle geçen iki yılın ardından Seferis rejime karşı tavır aldı. 28 Mart 1969'da BBC World Service'te bir açıklama yaptı ve kopyaları Atina'daki her gazeteye aynı anda dağıtıldı. Yetkili ve mutlak bir ifadeyle, "Bu anormallik sona ermeli" dedi.

Seferis, cuntanın Kıbrıs cumhurbaşkanı Başpiskopos Makarios'u devirme girişiminin tetiklediği Türkiye'nin Kıbrıs'ı işgalinin doğrudan bir sonucu olarak 1974'te cuntanın sonunu görecek kadar yaşamadı. 20 Eylül 1971'de Atina'da öldü. Ölüm nedeninin, yaklaşık iki ay önce kanamalı bir ülser ameliyatı geçirdikten sonra geçirdiği felç nedeniyle ağırlaşan zatürre olduğu bildirildi.

Cenazesinde, büyük kalabalıklar tabutunu Atina sokaklarında takip ederek Mikis Theodorakis'in Seferis'in 'Denial' şiirini (sonra yasaklandı) okudu; rejime karşı direnişiyle popüler bir kahraman olmuştu. Atina Birinci Mezarlığı'na gömüldü.

Mirası

Atina'nın merkezindeki Pangrati semtinde, Atina'nın Panathinaiko Stadyumu'nun hemen yanındaki evi, bugün hala Agras Caddesi'ndedir.

Londra'daki iki evinde - 51 Upper Brook Street ve 7 Sloane Avenue'da hatıra mavisi plaketleri mevcuttur.

1920'lerin başındaki Türk-Yunan Savaşı'na karşı devam eden olumsuz duygular nedeniyle 1999'da İzmir'de bir sokağa ismi verilmesi konusunda anlaşmazlık çıktı.

2004 yılında, Sigmatropic grubu, Seferis'in çalışmalarına adanmış ve sözsel olarak türetilmiş bir albüm olan "16 Haiku & Other Stories"i yayınladı. Vokalistler arasında Laetitia Sadier, Alejandro Escovedo, Cat Power ve Robert Wyatt gibi kayıt sanatçıları vardı. Seferis'in Mythistorema'daki ünlü kıtası 2004 Atina Olimpiyat Oyunlarının açılış töreninde yer aldı./